Quy trình kiểm kê phát thải carbon giao thông vận tải tại Việt Nam được thực hiện qua 4 bước cốt lõi: Xác định ranh giới hoạt động; Thu thập số liệu hoạt động (tiêu thụ xăng, dầu diesel, LPG…); Áp dụng hệ số phát thải phù hợp; Tính toán lượng phát thải và lập báo cáo theo Thông tư số 63/2024/TT-BGTVT. Việc thực hiện đúng quy trình này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn tối ưu hóa chi phí vận hành và nâng cao năng lực cạnh tranh xanh trên thị trường logistics quốc tế.
Kiểm kê phát thải carbon giao thông là gì và tại sao lại cấp bách?
Kiểm kê phát thải carbon giao thông là quá trình đo đạc, tính toán và báo cáo lượng khí nhà kính phát sinh từ các hoạt động vận tải đường bộ, đường sắt, đường thủy và hàng không. Kết quả kiểm kê được quy đổi về đơn vị tấn CO2 tương đương (ký hiệu là tCO2e), giúp doanh nghiệp và cơ quan quản lý đánh giá chính xác mức độ tác động đến môi trường.
Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu Net Zero 2050, ngành giao thông vận tải là một trong những nguồn phát thải lớn nhất từ việc tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch. Việc thực hiện kiểm kê không còn là hoạt động khuyến khích tự nguyện mà đã trở thành nghĩa vụ pháp lý bắt buộc. Đối với các doanh nghiệp logistics và vận tải, việc chủ động thực hiện kiểm kê khí nhà kính giao thông vận tải là bước đi chiến lược để tránh các chế tài xử phạt, đồng thời đáp ứng tiêu chuẩn xanh từ các đối tác quốc tế.
Quy định pháp lý mới nhất về kiểm kê khí nhà kính ngành giao thông vận tải
Hành lang pháp lý về giảm phát thải khí nhà kính tại Việt Nam đang được siết chặt với các văn bản quy phạm pháp luật cụ thể, yêu cầu doanh nghiệp phải nghiêm túc thực thi.
Nghị định 06/2022/NĐ-CP
Nghị định 06/2022/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn. Đây là văn bản nền tảng quy định trách nhiệm của các bộ, ngành và doanh nghiệp trong việc thiết lập hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) phát thải khí nhà kính.
Quyết định 13/2024/QĐ-TTg
Được ban hành bởi Thủ tướng Chính phủ, Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg cập nhật danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính. Quyết định này chỉ rõ các doanh nghiệp có quy mô tiêu thụ năng lượng lớn trong ngành giao thông vận tải thuộc diện bắt buộc phải lập báo cáo định kỳ.
Thông tư 63/2024/TT-BGTVT
Do Bộ Giao thông vận tải ban hành, Thông tư số 63/2024/TT-BGTVT (có hiệu lực từ ngày 15/02/2025) quy định kỹ thuật đo đạc, báo cáo, thẩm định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và kiểm kê khí nhà kính lĩnh vực giao thông vận tải. Đây là cẩm nang kỹ thuật chi tiết nhất hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện tính toán và lập báo cáo đúng chuẩn.
Đối tượng doanh nghiệp vận tải nào bắt buộc phải thực hiện kiểm kê?
Theo quy định hiện hành, không phải tất cả mọi doanh nghiệp vận tải đều phải làm báo cáo ngay lập tức. Đối tượng bắt buộc thực hiện kiểm kê khí nhà kính bao gồm:
- Các cơ sở thuộc ngành giao thông vận tải nằm trong danh mục cập nhật tại Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
- Các doanh nghiệp vận tải đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng không có tổng lượng tiêu thụ năng lượng hàng năm từ 1.000 tấn dầu tương đương (TOE) trở lên.
- Các đơn vị khai thác cảng biển, cảng hàng không có quy mô hoạt động lớn thuộc danh sách quản lý của Bộ Giao thông vận tải và Bộ Tài nguyên và Môi trường.
Việc xác định doanh nghiệp mình có thuộc đối tượng bắt buộc hay không là bước đầu tiên và quan trọng nhất để lên kế hoạch tuân thủ pháp lý kịp thời trước khi các chế tài xử phạt được áp dụng.
Phạm vi và nguồn phát thải carbon cần kiểm kê trong giao thông
Để lập báo cáo phát thải carbon ngành giao thông chính xác, doanh nghiệp cần phân định rõ ranh giới phát thải dựa trên hai nguồn chính:
Phát thải trực tiếp (Scope 1)
Đây là lượng khí nhà kính phát sinh trực tiếp từ hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch của các phương tiện, thiết bị thuộc quyền sở hữu hoặc kiểm soát của doanh nghiệp. Ví dụ:
- Khí thải từ động cơ xe tải, xe khách, tàu thủy, tàu hỏa sử dụng dầu diesel hoặc xăng.
- Khí thải từ các thiết bị xếp dỡ, xe nâng tại kho bãi tiêu thụ nhiên liệu trực tiếp.
Phát thải gián tiếp (Scope 2)
Đây là lượng phát thải phát sinh từ việc tiêu thụ năng lượng điện mua từ lưới điện quốc gia để phục vụ cho các hoạt động phụ trợ của doanh nghiệp vận tải, chẳng hạn như:
- Điện năng sử dụng cho hệ thống chiếu sáng văn phòng, nhà kho, bãi đỗ xe.
- Điện năng vận hành các trạm sạc xe điện, hệ thống băng chuyền tự động.
Quy trình kỹ thuật kiểm kê phát thải carbon giao thông chuẩn Thông tư 63/2024/TT-BGTVT
Quy trình kỹ thuật thực hiện kiểm kê phát thải carbon giao thông tuân thủ nghiêm ngặt theo hướng dẫn của Bộ Giao thông vận tải bao gồm 4 bước tiêu chuẩn sau:
- Xác định ranh giới hoạt động: Doanh nghiệp thiết lập phạm vi kiểm kê rõ ràng, bao gồm danh sách toàn bộ phương tiện vận tải, kho bãi, văn phòng thuộc quyền quản lý của mình.
- Thu thu thập số liệu hoạt động: Thống kê chính xác lượng nhiên liệu tiêu thụ (lít xăng, lít dầu diesel, kg LPG, kWh điện) trong kỳ báo cáo thông qua hóa đơn tài chính, nhật trình xe và hệ thống quản lý nội bộ.
- Áp dụng hệ số phát thải phù hợp: Sử dụng hệ số phát thải do Bộ Tài nguyên và Môi trường hoặc Bộ Giao thông vận tải ban hành để quy đổi số liệu tiêu thụ nhiên liệu sang lượng phát thải tương ứng.
- Tính toán và lập báo cáo: Áp dụng công thức chuẩn để tính tổng lượng phát thải (tCO2e) và hoàn thiện hồ sơ báo cáo theo đúng biểu mẫu quy định tại Thông tư 63/2024/TT-BGTVT để gửi cơ quan thẩm định.
Khó khăn thường gặp của doanh nghiệp logistics khi tự thực hiện kiểm kê
Mặc dù quy trình đã được văn bản hóa, nhiều doanh nghiệp logistics vẫn gặp không ít trở ngại khi tự triển khai thực tế:
- Thiếu hụt dữ liệu hệ thống: Việc ghi chép tiêu thụ nhiên liệu thủ công, thiếu đồng bộ giữa các chi nhánh dẫn đến số liệu đầu vào không chính xác.
- Lúng túng trong việc áp dụng hệ số: Hệ số phát thải có sự khác biệt giữa các loại nhiên liệu và công nghệ động cơ, dễ dẫn đến sai sót trong tính toán.
- Chưa cập nhật kịp thời luật định: Các quy định mới như Thông tư 63/2024/TT-BGTVT đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về mặt pháp lý và kỹ thuật đo đạc báo cáo thẩm định (MRV giao thông vận tải).
Những sai sót trong báo cáo có thể dẫn đến việc hồ sơ bị từ chối thẩm định, gây mất thời gian và ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp.
Giải pháp tư vấn kiểm kê khí nhà kính chuyên nghiệp từ Môi Trường Lighthouse
Để giải quyết triệt để những khó khăn trên, Môi Trường Lighthouse cung cấp dịch vụ kiểm kê khí nhà kính giao thông trọn gói, chuyên nghiệp và tối ưu chi phí cho doanh nghiệp.
Chúng tôi đồng hành cùng doanh nghiệp qua các bước:
- Khảo sát thực trạng và xác định ranh giới phát thải chính xác cho đội xe và hạ tầng kho bãi.
- Xây dựng hệ thống thu thập số liệu hoạt động khoa học, dễ dàng vận hành lâu dài.
- Tính toán phát thải carbon chuẩn xác theo đúng quy định của Bộ Giao thông vận tải và Bộ Tài nguyên và Môi trường.
- Lập báo cáo kiểm kê hoàn chỉnh, hỗ trợ doanh nghiệp trong suốt quá trình thẩm định của cơ quan chức năng.
- Tư vấn các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính giao thông hiệu quả nhằm tối ưu chi phí năng lượng.
Để được tư vấn chi tiết và nhận báo giá dịch vụ phù hợp với quy mô doanh nghiệp, quý khách hàng vui lòng liên hệ:
CÔNG TY TNHH TƯ VẤN CÔNG NGHỆ MÔI TRƯỜNG LIGHTHOUSE
Trụ sở chính: 316 Lê Văn Sỹ, Phường Tân Sơn Hòa, TP. Hồ Chí Minh
Email: an.nguyen@moitruonglighthouse.com
Hotline: 0986.301.755 – 0918.01.9001
Thời gian làm việc: 8H – 18H
Website: www.moitruonglighthouse.com
Các câu hỏi thường gặp (FAQ) về kiểm kê phát thải carbon giao thông
Thời hạn nộp báo cáo kiểm kê khí nhà kính ngành giao thông là khi nào?
Theo quy định chung, các cơ sở thuộc danh mục bắt buộc phải thực hiện kiểm kê và nộp báo cáo định kỳ 2 năm một lần. Doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị số liệu trước kỳ báo cáo để đảm bảo tiến độ nộp hồ sơ theo yêu cầu của Bộ Giao thông vận tải.
Nếu doanh nghiệp không thực hiện kiểm kê có bị phạt không?
Có. Việc không tuân thủ quy định về kiểm kê và báo cáo phát thải khí nhà kính sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường hiện hành, đồng thời ảnh hưởng nghiêm trọng đến xếp hạng tín nhiệm xanh của doanh nghiệp.
Hệ số phát thải được lấy từ nguồn nào để tính toán?
Hệ số phát thải áp dụng trong tính toán phải được trích xuất từ danh mục hệ số phát thải do Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố, hoặc các hướng dẫn kỹ thuật chuyên ngành cụ thể của Bộ Giao thông vận tải ban hành phù hợp với đặc thù công nghệ tại Việt Nam.
Môi Trường Lighthouse có hỗ trợ doanh nghiệp sau khi hoàn thành báo cáo không?
Có. Sau khi hoàn thành báo cáo kiểm kê phát thải carbon giao thông, Môi Trường Lighthouse tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp giải trình số liệu trước các đoàn thẩm định và tư vấn lộ trình giảm phát thải, chuyển đổi năng lượng xanh tối ưu nhất.