Kế hoạch giảm nhẹ khí nhà kính cho doanh nghiệp được lập bằng cách thực hiện kiểm kê khí nhà kính để xác định nguồn phát thải, thiết lập mục tiêu giảm phát thải, đề xuất các giải pháp công nghệ và kỹ thuật, xây dựng lộ trình hành động kèm dự toán ngân sách, sau đó tiến hành thẩm định và nộp báo cáo lên cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền nhằm tuân thủ Nghị định 119/2025/NĐ-CP và Quyết định 13/2024/QĐ-TTg. Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, việc chủ động xây dựng lộ trình giảm phát thải khí nhà kính không chỉ giúp các cơ sở sản xuất kinh doanh đáp ứng đầy đủ các yêu cầu pháp lý nghiêm ngặt mà còn mở ra cơ hội tối ưu hóa chi phí năng lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Kế hoạch giảm nhẹ khí nhà kính cho doanh nghiệp là gì?
Kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính cấp cơ sở là văn bản hành chính và kỹ thuật do doanh nghiệp xây dựng nhằm xác định các mục tiêu, biện pháp và lộ trình cụ thể để cắt giảm lượng phát thải khí nhà kính phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây là công cụ quản lý quan trọng giúp doanh nghiệp kiểm soát mức độ tiêu thụ năng lượng, nguyên nhiên liệu, từ đó giảm thiểu tác động tiêu cực đến biến đổi khí hậu.
Việc lập kế hoạch này không chỉ mang tính chất tuân thủ pháp lý mà còn là nền tảng để doanh nghiệp thực hiện tiêu chuẩn ESG, hướng tới trung hòa carbon và tạo ra các tín chỉ carbon có thể giao dịch trên sàn giao dịch carbon trong tương lai. Để có cơ sở lập kế hoạch chính xác, trước hết doanh nghiệp cần thực hiện doanh nghiệp phải kiểm kê khí nhà kính nhằm định lượng chính xác các nguồn phát thải trực tiếp và gián tiếp.
Quy định pháp lý mới nhất về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính tại Việt Nam
Khung pháp lý về quản lý phát thải khí nhà kính tại Việt Nam đang được hoàn thiện nhanh chóng nhằm đáp ứng các cam kết quốc tế. Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các văn bản quy phạm pháp luật cốt lõi sau:
- Nghị định 06/2022/NĐ-CP: Quy định chi tiết về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, bảo vệ tầng ô-zôn và tổ chức, phát triển thị trường carbon trong nước.
- Nghị định 119/2025/NĐ-CP: Có hiệu lực từ ngày 01/08/2025, sửa đổi và bổ sung một số điều của Nghị định 06/2022/NĐ-CP. Nghị định này siết chặt quy định về thẩm định báo cáo giảm nhẹ phát thải, quy trình phân bổ hạn ngạch phát thải và chuẩn bị cho việc vận hành chính thức sàn giao dịch carbon.
- Quyết định 13/2024/QĐ-TTg: Ban hành danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính cập nhật mới nhất, thay thế cho Quyết định 01/2022/QĐ-TTg.
Theo quy định kiểm kê khí nhà kính mới nhất, các doanh nghiệp thuộc danh mục bắt buộc phải chủ động theo dõi lượng phát thải và xây dựng phương án giảm nhẹ tương ứng để tránh các chế tài xử phạt từ cơ quan quản lý.
Đối tượng doanh nghiệp nào bắt buộc phải lập kế hoạch giảm nhẹ phát thải?
Không phải tất cả mọi doanh nghiệp đều bắt buộc phải lập kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính. Nghĩa vụ này áp dụng cụ thể cho các cơ sở phát thải lớn thuộc danh mục ban hành kèm theo Quyết định 13/2024/QĐ-TTg, bao gồm các ngành nghề có mức độ tiêu thụ năng lượng và phát thải cao:
- Ngành năng lượng: Các nhà máy nhiệt điện, cơ sở sản xuất công nghiệp có tổng tiêu thụ năng lượng hằng năm từ 1.000 tấn dầu tương đương (TOE) trở lên.
- Ngành giao thông vận tải: Các công ty vận tải hàng hóa, hành khách quy mô lớn thuộc phạm vi quản lý của Bộ Giao thông vận tải.
- Ngành xây dựng: Các nhà máy sản xuất xi măng, cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng quy mô lớn thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Xây dựng.
- Ngành công thương: Các cơ sở sản xuất hóa chất, luyện kim, chế biến thực phẩm và các ngành sản xuất công nghiệp khác có mức tiêu thụ năng lượng lớn.
- Ngành nông nghiệp và môi trường: Các trang trại chăn nuôi quy mô lớn, cơ sở xử lý chất thải rắn sinh hoạt hằng năm.
Lộ trình và thời hạn nộp kế hoạch giảm nhẹ khí nhà kính giai đoạn 2026 – 2030
Doanh nghiệp cần nắm rõ mốc thời gian quan trọng để chủ động chuẩn bị hồ sơ và thực hiện nộp báo cáo đúng hạn theo quy định của Nghị định 119/2025/NĐ-CP:
- Giai đoạn chuẩn bị và xây dựng: Doanh nghiệp tiến hành xây dựng kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính cấp cơ sở cho giai đoạn 2026 – 2030, thực hiện cập nhật và điều chỉnh hằng năm để phù hợp với thực tế vận hành.
- Thời hạn nộp báo cáo kết quả: Kể từ năm 2027, doanh nghiệp phải lập và nộp báo cáo kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính định kỳ hằng năm gửi Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh trước ngày 31 tháng 3 của năm báo cáo.
- Thẩm định báo cáo: Báo cáo kết quả giảm nhẹ phát thải phải được thẩm định bởi đơn vị có chức năng trước khi gửi lên cơ quan quản lý chuyên ngành như Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng hoặc Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tùy thuộc vào lĩnh vực hoạt động của cơ sở.
Quy trình 5 bước xây dựng kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính hiệu quả
Để xây dựng một kế hoạch khả thi và tuân thủ đúng quy định pháp luật, doanh nghiệp có thể áp dụng quy trình chuẩn hóa gồm 5 bước dưới đây theo hướng dẫn lập kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính:
Bước 1: Kiểm kê khí nhà kính xác định nguồn phát thải
Doanh nghiệp tiến hành thu thập số liệu hoạt động, xác định ranh giới phát thải và tính toán lượng phát thải khí nhà kính cho năm cơ sở. Quá trình này giúp nhận diện rõ các nguồn phát thải chính (Scope 1 – phát thải trực tiếp, Scope 2 – phát thải gián tiếp từ năng lượng điện tiêu thụ, và Scope 3 – phát thải gián tiếp khác).
Bước 2: Xác định mục tiêu và cơ hội giảm phát thải
Dựa trên kết quả kiểm kê, doanh nghiệp thiết lập mục tiêu giảm phát thải cụ thể cho từng giai đoạn, đảm bảo phù hợp với hạn ngạch phát thải được phân bổ và chiến lược phát triển bền vững của đơn vị.
Bước 3: Đề xuất giải pháp công nghệ và kỹ thuật
Nghiên cứu và lựa chọn các giải pháp kỹ thuật phù hợp như chuyển đổi sang năng lượng tái tạo, cải tiến hiệu suất thiết bị, tối ưu hóa quy trình sản xuất hoặc áp dụng công nghệ tuần hoàn chất thải.
Bước 4: Lập lộ trình hành động và dự toán ngân sách
Xây dựng bảng tiến độ triển khai chi tiết cho từng giải pháp, phân công trách nhiệm cho các bộ phận liên quan và lập dự toán chi phí đầu tư (CAPEX) cũng như chi phí vận hành (OPEX) cho các hoạt động giảm phát thải.
Bước 5: Thẩm định và nộp báo cáo lên cơ quan quản lý
Hoàn thiện hồ sơ kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, thực hiện thẩm định thông qua các đơn vị độc lập có năng lực và nộp báo cáo lên cơ quan quản lý nhà nước theo đúng thời hạn quy định.
Các giải pháp kỹ thuật giúp doanh nghiệp tối ưu hóa và giảm phát thải thực tế
Việc triển khai các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính cho doanh nghiệp cần được kết hợp hài hòa giữa cải tiến quản lý và đầu tư công nghệ:
- Tiết kiệm và hiệu quả năng lượng: Thay thế các thiết bị hiệu suất thấp bằng thiết bị đạt tiêu chuẩn tiết kiệm năng lượng, tối ưu hóa hệ thống lò hơi, hệ thống khí nén và chiếu sáng LED công nghiệp.
- Sử dụng năng lượng tái tạo: Lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà, tận dụng năng lượng sinh khối (biomass) thay thế cho nhiên liệu hóa thạch trong quá trình gia nhiệt.
- Áp dụng kinh tế tuần hoàn: Thu hồi nhiệt dư từ quá trình sản xuất để tái sử dụng, tuần hoàn nước thải và giảm thiểu chất thải rắn phát sinh ra môi trường.
- Ứng dụng công nghệ số: Sử dụng các giải pháp phần mềm để theo dõi, giám sát liên tục lượng điện năng tiêu thụ và phát thải khí nhà kính theo thời gian thực, giúp đưa ra các quyết định điều chỉnh vận hành kịp thời.
Rủi ro pháp lý và mức xử phạt khi doanh nghiệp không tuân thủ quy định
Việc không tuân thủ các quy định về kiểm kê và lập kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính có thể mang lại những rủi ro lớn cho doanh nghiệp:
- Xử phạt hành chính: Theo quy định tại Nghị định 45/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, các hành vi không thực hiện kiểm kê, không lập hoặc không nộp báo cáo giảm nhẹ phát thải đúng hạn sẽ bị xử phạt nghiêm khắc, đồng thời bị buộc áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
- Ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng: Nhiều nhà mua hàng quốc tế hiện nay yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn ESG và dấu chân carbon. Doanh nghiệp không có lộ trình giảm phát thải rõ ràng có nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu.
- Mất cơ hội thị trường: Doanh nghiệp sẽ không thể tham gia vào thị trường carbon trong nước và quốc tế, bỏ lỡ cơ hội tối ưu hóa tài chính từ việc bán tín chỉ carbon hoặc nhận các nguồn vốn tín dụng xanh.
Dịch vụ tư vấn kiểm kê và lập kế hoạch giảm nhẹ khí nhà kính tại Môi Trường Lighthouse
Hiểu được những khó khăn của doanh nghiệp trong việc tiếp cận các quy định pháp lý mới và kỹ thuật tính toán phát thải phức tạp, Môi Trường Lighthouse cung cấp dịch vụ tư vấn trọn gói chuyên nghiệp, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình và chi phí thực hiện.
Chúng tôi đồng hành cùng doanh nghiệp qua các dịch vụ:
- Khảo sát thực tế, thu thập số liệu và thực hiện kiểm kê khí nhà kính doanh nghiệp theo đúng tiêu chuẩn ISO 14064 và hướng dẫn của Bộ Tài nguyên và Môi trường.
- Xây dựng kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính cấp cơ sở giai đoạn 2026 – 2030 phù hợp với đặc thù sản xuất của từng nhà máy.
- Hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ, làm việc với đơn vị thẩm định độc lập và hoàn thiện thủ tục nộp báo cáo lên cơ quan quản lý nhà nước.
- Tư vấn các giải pháp kỹ thuật tối ưu hóa năng lượng và giảm thiểu phát thải hiệu quả, tiết kiệm chi phí vận hành dài hạn.
Để được tư vấn chi tiết và nhận báo giá dịch vụ phù hợp với quy mô cơ sở, quý doanh nghiệp vui lòng liên hệ:
CÔNG TY TNHH TƯ VẤN CÔNG NGHỆ MÔI TRƯỜNG LIGHTHOUSE
Địa chỉ: 316 Lê Văn Sỹ, Phường Tân Sơn Hòa, Quận Tân Bình, TP. Hồ Chí Minh
Email: an.nguyen@moitruonglighthouse.com
Hotline: 0986.301.755 – 0918.01.9001
Thời gian làm việc: 8H – 18H
Website: www.moitruonglighthouse.com
Các câu hỏi thường gặp (FAQ) về kế hoạch giảm nhẹ khí nhà kính
Doanh nghiệp không thuộc danh mục bắt buộc có nên lập kế hoạch giảm nhẹ phát thải không?
Có. Dù không thuộc danh mục bắt buộc của Quyết định 13/2024/QĐ-TTg, việc chủ động lập kế hoạch giảm nhẹ phát thải giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí năng lượng, đáp ứng yêu cầu xanh hóa của các đối tác trong chuỗi cung ứng và xây dựng hình ảnh thương hiệu phát triển bền vững.
Báo cáo kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính nộp cho cơ quan nào?
Theo quy định mới nhất, doanh nghiệp thực hiện lập báo cáo kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính cấp cơ sở định kỳ hằng năm và nộp về Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi cơ sở hoạt động trước ngày 31 tháng 3 kể từ năm 2027, đồng thời gửi báo cáo đến Bộ quản lý chuyên ngành liên quan.
Hạn ngạch phát thải khí nhà kính được phân bổ dựa trên cơ sở nào?
Hạn ngạch phát thải được cơ quan quản lý nhà nước phân bổ dựa trên kết quả kiểm kê khí nhà kính của doanh nghiệp trong các năm trước đó, công suất thiết kế, hiệu quả công nghệ sản xuất và mục tiêu giảm phát thải chung của quốc gia trong từng giai đoạn.
Doanh nghiệp có thể tự thực hiện kiểm kê và lập kế hoạch giảm nhẹ được không?
Doanh nghiệp có thể tự thực hiện nếu có đội ngũ nhân sự chuyên trách am hiểu sâu về kỹ thuật kiểm kê và các quy định pháp lý liên quan. Tuy nhiên, để đảm bảo tính chính xác, tránh sai sót trong quá trình thẩm định và tối ưu hóa thời gian, hầu hết doanh nghiệp lựa chọn hợp tác với các đơn vị tư vấn chuyên nghiệp như Môi Trường Lighthouse.